Kadm i ołów w żywności. Zmiany w wytycznych dotyczących najwyższych dopuszczalnych poziomów stężeń

Zmiany najwyższych dopuszczalnych poziomów kadmu i ołowiu w żywności zostały podyktowane wynikami badań wskazującymi na ich szkodliwość, zwiększonym narażeniem ludzi na ich wnikanie do organizmu oraz dostępnością metod ich ograniczania w żywności.

Obniżenie najwyższych dopuszczalnych poziomów kadmu i ołowiu w żywności

@pexels-mark-stebnicki-2255935

Z początkiem sierpnia opublikowano wytyczne dotyczące zmian najwyższych dopuszczalnych poziomów stężeń kadmu i ołowiu w żywności. Z końcem sierpnia rozporządzenia, w których zawarto owe wytyczne, nabrały mocy prawnej. Ze względu na toksyczność tych pierwiastków, a także na obecność i rozpowszechnienie sposobów ograniczania ich obecności w wielu produktach spożywczych, postanowiono o obniżeniu najwyższych dopuszczalnych poziomów ich stężeń w niektórych produktach spożywczych.

Ołów

Ołów to miękki metal, pozyskiwany z rudy ołowiu, tzw. galeny. Jest wykorzystywany przez ludzi od starożytności, zarówno w budownictwie, jak i kosmetyce, czy nawet medycynie. Od początku jego właściwości budziły duże zainteresowanie. Doprowadziło to do wykorzystania ołowiu na skalę przemysłową, powodując, że stał się niezbędny przy produkcji wodociągów, broni, elementów budowlanych, biżuterii, czy nawet zabawek. Znajdował zastosowanie w każdej dziedzinie życia. 

Obecnie używa się go w produkcji elementów konstrukcyjnych, baterii i akumulatorów, a jego związki używane są do wyrobu farb, pigmentów i zapraw. 

Główne źródła kontaktu z tym pierwiastkiem zapewnia przemysł, składowiska odpadów, zanieczyszczenia atmosferyczne, a co za tym idzie, również żywność pochodząca ze skażonej gleby.

Wpływ ołowiu na organizm człowieka

Tak ołów, jak i jego związki, są toksyczne dla organizmu człowieka. Jego powszechne użycie doprowadziło do tego, że uniknięcie kontaktu z nim jest praktycznie niemożliwe. Do organizmu dostaje się za pośrednictwem układu pokarmowego i oddechowego. Po wniknięciu do organizmu człowieka jest częściowo wydalany, a częściowo kumuluje się w tkankach miękkich, krwi i kościach. Jego nadmiar prowadzi do ołowicy, zaburzającej przemiany metaboliczne organizmu i dającej szereg niepożądanych objawów. Ołów może powodować neurotoksyczność rozwojową u małych dzieci oraz problemy z układem krążenia i nefrotoksyczność u dorosłych. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności wyraził obawę, że obecne poziomy narażenia z dietą na ołów mogą mieć wpływ na rozwój układu nerwowego płodów, niemowląt i dzieci.

Kadm

Kadm, podobnie jak ołów, należy do miękkich metali. W naturalnym stanie jest go stosunkowo niewiele, a jego produkcja bywa procesem ubocznym wydobycia rud cynku. Proces wydobywczy prowadzi do skażenia gleb i wód, które wykorzystywane są do uprawy owoców i warzyw. Powodem jego przenikania do środowiska jest również nieodpowiedzialne gospodarowanie wodami odpadowymi oraz używanie w rolnictwie skażonych kadmem nawozów.

Ludzie, nie znając toksycznych właściwości kadmu, rozpowszechnili jego użycie w przemyśle, stosując go nawet jako dodatek do leków. Podobnie jak ołów, znajduje zastosowanie przy produkcji akumulatorów, baterii, farb i barwników. Jest też stosowany w rolnictwie.

Wpływ kadmu na organizm człowieka

Kadm może się dostawać do organizmu przez układ oddechowy i pokarmowy. Zwiększające się zanieczyszczenie środowiska oraz smog, będący nieodłącznym elementem dużych aglomeracji miejskich, stanowią źródło kontaktu ludzi z tym toksycznym pierwiastkiem i powodują jego gromadzenie w organizmie. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności stwierdził, że średnie narażenie osób dorosłych jest bliskie tolerowanemu tygodniowemu pobraniu kadmu lub nawet je przekracza, a w przypadku wegetarian, dzieci, palaczy i osób zamieszkujących obszary silnie zanieczyszczone, tolerowane tygodniowe pobranie może być przekroczone dwukrotnie. 

Kadm jest toksyczny głównie dla nerek, w szczególności dla proksymalnych komórek kanalików, gdzie gromadzi się z czasem i może powodować zaburzenia w ich pracy. 

Nowe najwyższe dopuszczalne poziomy stężeń dla kadmu i ołowiu

Aktualne informacje dotyczące najwyższych dopuszczalnych poziomów stężeń dla ołowiu i kadmu znajdują się w poniższych rozporządzeniach, wprowadzających poprawki do rozporządzenia (WE) nr 1881/2006, ustalającego dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych:

  • Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/1317 z dnia 9 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów ołowiu w niektórych środkach spożywczych 

Najwyższe dopuszczalne stężenia ołowiu, określone we wspomnianym rozporządzeniu, zostały obniżone lub ustanowione m.in. dla preparatów do początkowego i dalszego żywienia niemowląt, produktów zbożowych przetworzonych oraz żywności dla niemowląt i małych dzieci, żywności specjalnego przeznaczenia medycznego przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci, napojów dla niemowląt i małych dzieci, podrobów, warzyw korzeniowych, bulwiastych, cebulowych, kapustnych kwiatostanowych, głowiastych, warzyw strączkowych i łodygowych, kalarepy, dzikich grzybów, kurkumy i imbiru, wina, suszonych przypraw i soli.

  • Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/1323 z dnia 10 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów kadmu w niektórych środkach spożywczych

Rozporządzenie zmienia najwyższe dopuszczalne stężenia kadmu m.in. dla różnych rodzajów owoców i orzechów z drzew orzechowych, warzyw korzeniowych, bulwiastych, cebulowych, owocowych, kapustnych, strączkowych i liściastych, dla ziół, młodych pędów, grzybów, nasion roślin strączkowych i białka z nasion roślin strączkowych, nasion oleistych, zbóż, żywności specjalnego przeznaczenia medycznego przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci, preparatów do żywienia małych dzieci i żywności dla niemowląt i małych dzieci, w tym soków owocowych oraz dla soli.

Szczegółowe wytyczne znajdują się we wspomnianych wyżej rozporządzeniach.

Do kiedy należy zastosować się do zmienionych wytycznych?

Środki spożywcze o których mowa w nowych rozporządzeniach, a które zostały zgodnie z prawem wprowadzone do obrotu przed ich wejściem w życie, mogą pozostać na rynku do 28 lutego 2022 r. Po tym terminie najwyższe dopuszczalne stężenia kadmu i ołowiu będą musiały być dostosowane do  wymogów powyższych rozporządzeń.

Oznaczanie zawartości pierwiastków w żywności

W laboratorium WESSLING Polska badamy zawartość poszczególnych pierwiastków w żywności – zarówno kadmu i ołowiu, jak i wielu innych - pomagając w utrzymaniu bezpieczeństwa i wysokiej jakości produktów spożywczych. W naszej ofercie znajduje się także szeroka gama badań wykrywających zanieczyszczenia wody i gleby, w tym pod kątem obecności metali ciężkich. Pozwala to już na wstępie ocenić, czy planowane uprawy są zagrożone przenikaniem i kumulacją zanieczyszczeń. W celu poznania szczegółów naszej oferty zapraszamy do kontaktu.

 

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Skontaktuj się z nami.

Umów spotkanie online

Jeśli jesteś zainteresowany spotkaniem online z przedstawicielem naszej firmy, poinformuj nas o tym.

Więcej